مجله ایران من :

سرزمین همت جوانان

سرزمین همت جوانان – هر آنچه باید درباره رباتیک ایران بدانید!

گسترش زمینه‌های تحقیقاتی فناوری و تکنولوژی در حوزه رباتیک در سال‌های اخیر با همکاری اساتید و متخصصان حوزه رباتیک، نهادهای اجرایی و علمی و پژوهشی توانسته تا جای خود را در میان رشته‌های علمی پرطرفدار ایران باز کند. رشته رباتیک برای اولین بار در سال ۱۳۸۱ در دانشگاه صنعتی شاهرود راه‌ اندازی شد. در طی این دو دهه به واسطه تلاش‌های انجام شده، شامل چاپ نشریات علمی در رده‌های مختلف، انجام مطالعات و گسترش زمینه‌های کاربری رباتیک در سازمان‌ها و مراکز صنعتی و خدماتی، و تشویق و کمک به تأسیس واحدهای دانشجویی انجمن در دانشگاه‌ها در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی این حوزه به یکی از مهمترین صنایع ایران تبدیل شده است. در حال حاضر استفاده از رباتیک در زمینه‌هایی همچون، کاربری‌های کارخانه‌ای، بسته‌بندی، الکترونیک، کاوشگرها، تله ربات‌ها، ماشین‌های برداشت خودکار، ربات‌های نظامی، معدنی، سلامتی، ربات‌های امداد و تحقیقاتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. پیش بینی میشود که رباتیک در آیندهای نزدیک تبدیل به یکی از ۱۰ صنعت برتر دنیا شده و جدا از کاربرد‌های صنعتی وارد کاربری‌های روزمره زندگی نیز شود.

گسترش زمینه های عملی

حوزه رباتیک هرچه بیشتر و بیشتر توانسته جای خود را در حیطه علمی و عملی فناوری و تکنولوژِی در ایران باز کند. در دو دهه اخیر، ربات‌هایی که از طریق این فناوری ساخته شده‌اند، کارخانه‌های خودروسازی کشور را به تسخیر خود درآورده‌اند. رباتیک در این مدت کوتاه توانسته در تولید ملی و داخلی ایران نیز پیشگام شود. حتی کارخانه‌هایی در مقیاس‌های کوچکتر نیز از صد‌ها ربات صنعتی تشکیل شده‌اند که بر روی خطوط تولید تمام اتوماتیک کار می کنند. این ربات‌ها نه تنها کار را برای نیروی انسانی آسان‌تر می‌کنند بلکه می‌توانند روند تولید را نیز تسریع بخشند. از میان لیست بلند و بالای دستاوردهای علمی وابسته به حوزه رباتیک در دانشگاه علم و صنعت شاید بتوان به برخی از آن‌ها اشاره کرد تا میزان گسترش زمینه‌های علمی رباتیک را به شکلی روشن بیان کرد،

  • طراحی و ساخت ربات دو لینکی
  • تهیه نرم‌افزار مدل‌سازی و شبیه سازی ربات‌هایی با بازوی انعطاف‌پذیر
  • ربات تعیین ظرفیت حمل بار
  • طراحی و ساخت ربات کابلی
  • تهیه نرم افزار جهت شبیه سازی سینماتیک و دینامیک ربات کابلی
  • طراحی انواع کنترلرهای غیر خطی برای ربات کابلی
  • طراحی و ساخت ربات کارتزین و تحلیل سینماتیکی، دینامیکی و کنترلی آن
  • طراحی و ساخت پایه و پنجه ربات ۶R
  • مدل‌سازی دینامیکی منیپولیشن میکرو/نانو ذرات بر روی سطوح ناهموار
  • شبیه‌سازی منیپولیشن ذرات بر پایه مدل‌های دقیق اصطکاکی در مقیاس نانو
  • مدل‌‌سازی ترکیبی رفتار نانو منیپولیشن با استفاده از روش چند مقیاسی
  • روش‌های مختلف آنالیز حساسیت جهت منیپولیشن میکرو/نانو ذرات زیستی

درباره افراد و تلاش‌هایشان در موضوعات

همانطور که اشاره شد، دانشکده‌های رباتیک در دانشگاه‌های ایران توسط برجسته‌ترین چهره‌های این زمینه مدیریت و برنامه‌ریزی می‌شوند. پیشرفت چشمگیر ایران در حوزه رباتیک در مدت کوتاهی می‌تواند نشانگر تلاش‌هایی باشد که در این زمینه صورت گرفته. ایجاد مهارت و خلّاقیّت، ترغیب و تشویق پژوهشگران و تجلیل از محققان، صنعتگران و استادان ممتاز که با دانش و فناوری رباتیک سر و کار دارند، همگی و همگی از دستاورد‌های اخیر محققان ایرانی در حوزه رباتیک بشمار می‌رود. ورای دستاوردهای دانشگاهی و کشوری، حمایت از نخبه‌گان ایرانی، به صورت فردی و دسته جمعی باعث شده تا ایران بتواند از نظر توانایی‌های رباتیک به یکی از کشو‌رهای شاخص این حیطه بدل شود. از توانمندی‌های به دست آمده در زمینه رباتیک نیز می‌توان به پروژه‌های پژوهشگران ایرانی در زمینه‌های زیر اشاره کرد.

  • طراحی منیپولاتورهای مکانیکی
  • اندازه‌گیری ارتعاشات ربات‌‌های انعطاف‌پذیر با استفاده از کرنش سنج
  • استخراج معادلات حرکت ربات‌های سریال و موازی به صورت نمادین
  • تعیین ماکزیمم ظرفیت حمل بار ربات‌های صنعتی
  • آنالیز FMEA و QFD بر روی ربات‌ها
  • بهینه‌یابی پارامترهای فیزیکی ربات‌های صنعتی و تحقیقاتی با استفاده از روش آنالیز حساسیت و رایانش نرم
  • کنترل و شبیه‌سازی بر پایه سیستم بینایی
  • طراحی مسیر بهینه برای انواع ربات‌ها با پایه ثابت یا سیار
  • تهیه نرم افزار شبیه ساز جهت تحلیل سینماتیکی، دینامیکی و کنترلی انواع ربات‌ها
  • پیاده‌سازی انواع کنترلرهای غیرخطی بر روی ربات‌ها جهت جبران عدم قطعیت‌های ساختاری و پارامتری و نیز اغتشاشات اعمال شده از محیط
  • انجام تست‌های آزمایشگاهی بر اساس استاندارد ISO
  • شبیه‌سازی معادلات مختلف مکانیک تماسی برای نانو ذرات با شکلهای متفاوت
  • شبیه‌سازی فرآیند منیپولیشن در محیط‌های مختلف بیولوژیکی
  • آنالیز حساسیت شرایط مختلف در فرآیند منیپولیشن

روبوتیک و دانشگاه

علم و فناوری رباتیک و هوش مصنوعی به عنوان یکی از پیشران‌های موثر آینده بشری، همواره مورد توجه جامعه دانشگاهی و محققین علمی بوده است. در این راستا بسیاری از دانشگاه‌های بزرگ کشور توانسته‌اند تا با اقدامات‌شان در گسترش این رشته نقش پر رنگی ایفا کنند. از جمله این اقدامات میتوان به برگذاری رقابت‌های رباتیک و ربوکاپ متعدد، افزودن دانشکده های رباتیک، و همچنین ترغیب نسل جوان به سمت و سوی این حوزه اشاره کرد. از دانشگاه‌های پیشگام در حوزه رباتیک ایران می‌توان به دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، دانشگاه علم و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیر کبیر نمونه‌های بیشمار دیگری اشاره کرد که در این زمینه فعالیت‌های جدی و مستمری دارند. این دانشگاه‌‌ها توانسته‌اند با کسب مقام‌ها و جوایزی در سطح کشوری و جهانی در حوزه رباتیک در بخش‌های دانشجویی و لیگ‌های متفاوت برای ایران افتخار آفرینی کنند. از میان تمامی دستاورد‌ها و افتخارات به دست آمده، می‌توان به کسب مقام اولی تیم MRL دانشگاه آزاد اسلامی قزوین در لیگ ربات فوتبالیست انسان‌نما سایز نوجوان، بخش Drop in  تیم ربات انسان‌نمای، لیگ ربات شبیه‌ساز امداد، اشاره کرد. این تلاش‌ها باعث شده تا تولید علم در حوزه رباتیک در ایران به شکل تصاعدی در حال گسترش باشد.

تولید علم در حوزه روبوتیک

نشنال اینترست در مقاله‌ای که به حوزه روبوتیک در ایران اختصاص داده به این نکته اشاره کرده است که بسیاری از کشورهای خاورمیانه بودجه‌های گزافی را صرف هزینه های نظامی خود می‌کنند. این درحالیست که ایران توانسته با اتکا به منابع داخلی و پشتکار و نوآوری نخبه‌گان و حمایت‌های اجرایی از رباتیک ایران  به پیشرفت‌های چشمگیری در عرصه جهانی دست یابد. این پیشرفت تنها در عرض دو دهه به شکلی رخ داده که ایران امروز می‌تواند با پیشگامان صنعت رباتیک دنیا برابری کند و تبدیل به قطب رباتیک در منطقه خاورمیانه شده.  توجه جهانی به رویکرد رباتیک در ایران و میزان مشارکت بالای دانشگاه‌ها در این زمینه از نکات قابل تامل است. از سوی دیگر، پیشرفت ایران در زمینه تولید پهباد و سایر ادوات رباتیک نظامی از عزم ایران برای گسترش توانمندی‌های خود در این زمینه حکایت دارد. طبق گفته نشنال اینترست قدرت رباتیک ایران در زمینه پهباد‌های نظامی توانسته به مرحله‌ای دست یابد که خطری برای قدرت‌های نظامی دنیا تلقی شود.

 

جوانان با استعداد حوزه روبوتیک

هر روزه به مجموعه جامعه تحصیل کرده رباتیک ایران افزوده می‌شود. جذب دانشجویان حوزه رباتیک ایران شامل دو دسته می‌شود، دسته اول تحصیل کرده‌های رشته رباتیک با زمینه‌های قبلی و مدارک دانشگاهی هستند و دسته دوم دانشجویان با استعدادی هستند که درعین علاقه فراوانشان به این حوزه، دانش و تجربه کار کافی برای ارائه ندارند؛ با این حال دوره های آموزشی گوناگون و انجمن‌های رباتیک ایران، امکان برگزاری مسابقات داخلی و حمایت از شرکت در دوره‌ها و مسابقات اینترنشنالی که توسط دانشگاه‌ها و ارگان‌های اجرایی برگزار می‌شوند،  می‌تواند از دانشجویان حمایت و زمینه را برای همکاری با هر دو گروه دانشجویان علاقه‌مند به رشته رباتیک فراهم کنند.

در چند خط بخوانید

از نقطه آغاز توجه به رباتیک به عنوان یک علم در ایران تنها ۲ دهه قبل، تا امروز که رباتیک به یک صنعت پیشگام در حوزه‌های متنوع تبدیل شده و افتخارآفرینی‌های فراوانی را برای ایران به همراه داشته، راه طولانی طی شده است. با این حال، به یقین چنین پیشرفت چشمگیری در حوزه‌های مختلف صنعتی، دانشگاهی، تولید علم و ترغیب جوانان به سوی کسب دانش رباتیک، آینده‌ای درخشان را برای ایران به عنوان پرچم‌دار رباتیک در منطقه خاورمیانه و مقیاسی جهانی رقم می‌زند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها