مجله ایران من :

بیابان لوت

شاید بیابان‌ها در نظر بسیاری زمین‌هایی بی آب و علف با آفتاب سوزان و خاک بی‌ثمرند. اما باید بدانید که این مناطق در سراسر دنیا به عنوان مناطقی پرطرفدار و توریستی شناخته می‌شوند و گردشگران زیادی را به سوی خود می‌کشانند. ایران ما نیز با بیابان‌های متعدد از این قاعده مستثنی نیست. بیابان یا دشت لوت با ۱۲۰ هزار کیلومتر مربع وسعت ده درصد از گستره‌ ایران را تشکیل داده و بکرترین نقطه طبیعی ایران بشمار می‌رود.

این دشت با دمای ۷۰.۷ درجه سانتی‌گراد در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹ رکورد گرمترین نقطه زمین را ثبت کرد. دشت لوت در حد فاصل دو گسل بزرگ نهبندان و تایبند قرار گرفته است و محدوده‌ای از استان خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان تا کرمان را در برمی‌گیرد. در سال ۱۳۹۵ و در چهلمین اجلاس میراث جهانی، دشت لوت به‌عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

بیابان لوت به سه بخش، لوت شمالی، لوت مرکزی و لوت جنوبی تقسیم می‌شود. لوت شمالی یا لوت خراسان شمالی‌ترین قسمت این بیابان بزرگ است و منطقه‎‌ی ریگی و شنی بزرگی را شامل می‌شود. کوه‌های آتشفشانی و رسوبی بیشتر در این قسمت از بیابان لوت دیده وجود دارند. لوت مرکزی عمیق‌ترین نقطه ایران است و به نام چال لوت شناخته می‌شود. ریگ یلان یکی از زیباترین مناطق بیابان لوت در این قسمت وجود دارد. اما جنوبی‌ترین منطقه دشت لوت با تمدن‌هایی قدیمی و پوشش گیاهی غنی‌تر مناطقی از سیستان و بلوچستان و کرمان را در بر گرفته است.

 

نگینی سبز در دل لوت

شاید گمان کنید که در بیابان لوت هیچ جنبنده‌ای توان زندگی نخواهد داشت، البته که در قسمت‌های مرکزی این بیابان حتی باکتری‌ها نیز قادر به زندگی نخواهند بود اما در حاشیه‌های دشت لوت زندگی همواره در جریان است. روستای دهسلم در ۸۰ کیلومتری جنوب غربی شهرستان نهبندان و در مجاورت استان کرمان در حاشیه کویر لوت قرار گرفته است. دهسلم روستایی پر از نخل با خانه‌های کاهگلی و زمین‌های سرسبز خود همچون نگینی سبز در بیابان لوت می‌درخشد. قنات‌های بی‌شماری که در این روستا حفر شده‌اند آب لازم برای زندگی در این ده زیبا را فراهم می‌کند.

درگذشته پاجوش‌ نخل‌های نخلستان سلم را از پاکستان با شتر به این منطقه آوردند و پرورش دادند. خرمای این نخلستان یکی از راه‌های درآمدزایی ساکنین این روستا است، علاوه بر این، صنایع‌دستی این روستا به خاطر گردشگران فراوانی که از آن دیدن می‌کنند در سال‌های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته است. این ده با جمعیت کوچکش، قرن‌ها پیش به عنوان آبادی بزرگی با کانال‌های آب و بازار‌های متعدد راه تجاری مهمی بشمار می‌رفته است.

 

شب‌های بیابان

همانطور که بیابان در طول روز زیبایی‌های منحصر به فردی دارد، در طول شب نیز جاذبه‌های خودش را حفظ می‌کند. نبود نور مصنوعی و آلودگی‌های شهری و تاریکی مطلق آسمان شب بیابان را به آسمانی بی‌نهایت و شگفت‌انگیز بدل می‌کند. آسمانی که با میلیون‌ها ستاره دور و نزدیک روشن شده و می‌توان لمس آن‌ها را نزدیک‌تر از هر جای دیگری در دنیا حس کرد. کویر شهداد توانسته تا لقب یکی از پرستاره‌ترین بیابان‌های ایران را از آن خود کند. اکوکمپ ستاره لوت در سال ۹۷ برای خدمات رسانی به گردشگران و اختر‌شناسان تاسیس شد.

کلوت

کلوت شهداد بزرگترین شهر کلوخی جهان است. این منطقه که از دور همچون خرابه‌های شهری بزرگ به نظر می‌رسد یکی از شگفتی‌های زمین‌شناسی لوت تلقی می‌شود. کلوت به معنای لوت خشک، یکی از پدیده‌های نادر و کم‌نظیر در تمامی دنیا است. دمای هوا در این منطقه ۱۱ هزار کیلومتری در سایه نیز از ۶۵ درجه سانتی‌گراد فراتر می‌رود. قدمت این کلوت‌ها و شهر خیالی آن به بیش از ۲۰ هزار سال قبل باز می‌گردد. در طول تمام این هزاره‌ها آب و باد این سازه‌های جغرافیایی را تراشیده و صیقل داده‌اند.

 

گلدان‌های گیاهی نبکا

نِبْکا یا همان گز یکی از معدود گیاهانی است که توان زندگی در بیابان لوت را دارد و عمر این گیاهان به صد‌ها سال می‌رسد. بلندترین نبکا‌های جهان در دشت لوت وجود دارند و می‌توانند ارتفاعی به بلندای ۱۰ متر و ۴۰ سانت نیز داشته باشند. نبکا‌ها یا گلدان‌های طبیعی از به دام افتادن شن و خاک در اطراف گیاهان به وجود می‌آیند. ریشه این گیاهان از رطوبت موجود در لایه‌های مختلف این خاک‌ها استفاده می‌کند و همین امر ساختار‌هایی گلدان مانند را در اطراف این گیاهان بیابانی به وجود می‌آورد.

دریاچه جوان شهداد، معجزه کویر

در سال ۹۸ بعد از یک بارندگی شدید، دریاچه‌ای مواج و بزرگ در دشت لوت شکل گرفت. در هنگام شکل‌گیری این دریاچه طبیعی بخش‌هایی از مسیر جاده‌ای شهداد-نهبندان به زیر آب رفت. در طول عمر کوتاه خود، دریاچه کلوت توانسته تا گردشگران فراوانی را به سوی زیبایی‌های طبیعی‌اش جذب کند. این دریاچه توانسته پرندگان فراوانی را به خود جلب کند، علاوه بر آن چندی از حیوانات این منظقه دریاچه شهداد را به عنوان زیستگاه خود انتخاب کرده‌اند. به وجود آمدن دریاچه کلوت در حاشیه گرم‌ترین نقطه جهان یکی از نادرترین اتفاقات طبیعی است.

 

در چند خط بخوانید

دشت لوت، با وجود تمام خشکی و گرمای شدید خود یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های طبیعی ایران بشمار می‌رود. این بیابان با آسمان بی‌نظیر و معجزه‌های جغرافیایی فراوانش، با وجود دمای بیش از حد، آفتاب سوزان و طبیعت بکر خود به‌قدری زیبا و منحصر ‌به‌فرد است که بی‌شک از شگفت‌آورترین مناطق ایران است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها