مجله ایران من :

بیستون کرمانشاه و هرآنچه باید در مورد این جاذبه تاریخی بدانید

بیستون به عنوان یکی از مهمترین جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی کرمانشاه یکی از قدیمی‌ترین آثار باستانی ایران است. دو دهه گذشته بالغ بر ۲۸ اثر آن شامل سنگ‌ نوشته بیستون، پیکره هرکول، دیواره فرهاد تراش، سنگ‌ نگاره گودرز، بنای ساسانی، کاروانسرای ایلخانی، کاروانسرای بیستون، نقش‌برجسته بلاش، محوطه تاریخی پارت و سراب بیستون در میان دیگر آثار این مکان تاریخی در لیست آثار ملی قرار گرفته‌ است. کتیبه‌ نوشته بیستون نیز کمی بعد به فهرست آثار جهانی یونسکو افزوده شد. جالب است بدانید که از مجموع ۱۶۵۰ هکتار وسعت این جاذبه تاریخی ایران چیزی در حدود ۱۰۰ اثر باستانی دیگر وجود دارد که دیدن آن‌ها نیز خالی از لطف نیست.

کوه بیستون در ۳۰ کیلومتری شمال شرق استان کرمانشاه و در کنار راه باستانی کرمانشاه به همدان در نزدیکی شهر بیستون جای گرفته است. بیستون در گذشته با نام «بغستان» یا جایگاه خدایان شناخته می‌شده. سنگ‌ نوشته آن بر روی دیواری با ارتفاعی معادل ۱۲۰۰ و درازای ۵۰۰۰ متر بنا شده که این بنای تاریخی منحصر به فرد را به مرتفع‌ترین دیوار نوشته ایران و پنجمین دیوار نوشته مرتفع جهان بدل کرده است.

 

سنگ‌نوشته بیستون

کرمانشاه و دامنه‌های کوه بیستون خاستگاه ارزشمند‌ترین سنگ ‌نوشته تاریخی ایران است. سنگ نوشته بیستون با ثبت جهانی در لیست آثار یونسکو از قدیم‌الایام اهمیت فراوانی داشته است و به یقین می‌توان گفت که این سنگ نوشته معروف‌ترین اثر تاریخی این مجموعه کهن و با ارزش است.

در این اثر کهن که در دل کوه کنده شده، تصویر داریوش قرار گرفته که پای چپ خود را بر روی سینه گلومات مغ که زیر پای او افتاده قرار داده است. گلومات مغ به حالت التماس در این سنگ‌ نوشته حجاری شده است. این نقش برجسته پیروزی ایرانیان بر مغ‌ها در جنگ و اتفاقات پس از آن را به تصویر می‌کشد. در کنار این کتیبه پله‌‍‍هایی وجود داشته که به منظور دسترسی حجاران برای کندن کوه استفاده می‌شده و پس از پایان کار حجاران حتی این پله‌ها نیز تراشیده شدند تا راه دسترسی به این کتیبه باقی نماند.

 

پیکره یا تندیس هرکول

مجسمه هرکول به‌عنوان یکی از مهمترین جاذبه‌های مجموعه بیستون کرمانشاه قدمتی مربوط به امپراطوری سلوکیان دارد. این تندیس با ۲.۲۰ متر در دل کوه‌های بیستون آرام گرفته و به زیبایی سرزمین اطرافش خیره شده است. هرکول که در این نما بر پهلوی چپ خود دراز کشیده با پس زمینه‌ای از نوشته‌های یونانی نمادی از قدرت و شجاعت در میان سلوکیان به شمار می‌آمده.

 

دیواره فرهاد تراش

در ادبیات ایران و اشعار نظامی گنجوی این دیوار تراش همواره جایگاه ویژه‌ای داشته است. از همین رو این دیوار تراش را به فرهاد کوه‌کن و عشق او به شیرین نسبت می‌دهند. در این داستان خسروپرویز به فرهاد دستور می‌دهد تا کوه را بکند و زمانی که به آب دست پیدا کرد می‌تواند با شیرین ازدواج کند. در ابیات ادبیات فارسی، سختی کندن کوه برای فرهاد به سختی عشق او به شیرین تشبیه شده است. درنهایت پس از سالها تلاش، فرهاد بالاخره می‌تواند به آب دست پیدا کند اما متوجه مرگ شیرین می‌شود. از نظر باستان‌شناسی، برخی از پژوهشگران دریافته‌اند که فرهاد تراش در اصل یک معدن سنگ کارگاهی حجاری بوده است و برای استخراج سنگ‌های دیواره بناهای ساسانی بیستون از آن استفاده می‌شده.

 کاروانسرای ایلخانی

این کاروانسرا یکی از آثار مجموعه بیستون است که در پایین‌دست فرهاد تراش قرار گرفته است. این کاروانسرا درست بر روی بقایای سنگی کاخ ناتمام ساسانی بنا شده و در حقیقت از بقایای این کاخ به عنوان یک فوندانسیون آماده برای ساخت این کاروانسرا استفاده شده است.

 

 نقش برجسته بلاش

سنگ‌ نوشته بلاش در ابعاد ۲.۵ متر بر سنگ بزرگی در مجموعه آثار بیستون نقش بسته است. این نقش برجسته با یک سنگ‌نوشته در زیر آن شامل تصور تمام رخ بلاش یکی از پادشاهان اشکانی به ابعاد ۱۸۰ سانتی متر است که درکنار او بر روی سنگ دیگری تصویر شخصی دیگر همانند بلاش قرار گرفته است. کتیبه بلاش بر روی ستونی که در زیر دست بلاش قرار گرفته است نقش بسته و در مورد بلاش سخن می‌گوید.

 

کاروانسرای بیستون

کاروانسرای بیستون یا همان کاروانسرای شاه‌عباسی در روستای بیستون و درست در مقابل فرهاد‌تراش قرار گرفته است. این کاروانسرا با چهار ایوان ابعادی نزدیک به ۷۰ متر طول  و ۶۰ متر عرض دارد. دلیل نام‌گذاری این کاروانسرا این است که به دستور شاه‌ عباش صفوی ساخته شد. با اینکه امروزه این کاروانسرا به هتلی برای پذیرایی از گردشگران تبدیل شده از بازدید از این بنای زیبا نیز خالی از لطف نخواهد بود.

 

سراب بیستون

سراب بیستون در دل روستای بیستون دریاچه‌ای با قدمتی چند هزار ساله است که از دل زمین می‌جوشد و در برکه‌ای کوچک اما زیبا جمع می‌شود. این سراب از قدیم‌الایام محل تجمع و اتراق مسافران و کاروانیان بشمار می‌رفته. بیشتر آثار تاریخی بیستون نیز در کنار و نزدیکی این سراب بنا و ساخته‌ شده‌اند. از این سراب می‌توان بیشتر آثار کوه بیستون را نظاره کرد و از زیبایی آن‌ها لذت برد.

 

در چند خط بخوانید

بیستون به خاطر وضعیت جغرافیایی خود به نام دروازه زاگرس نیز شناخته می‌شود. علاوه بر آن، این مجموعه با داشتن آثاری از دوران پیش‌سنگی تا قاجار بدون شک یکی از آثار تاریخی برجسته ایران بشمار می‌رود، اما نکته جالب توجه اینجاست که بر خلاف تصور بسیاری این مجموعه صرفا به کتیبه و یا فرهاد تراش آن محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای تاریخی با جاذبه‌های بیشمار و خاص است که همه ساله گردشگران داخلی و خارجی فراوانی را به ایین شهر زیبای کرمانشاه و تمام جاذبه‌های خود می‌کشاند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها