مجله ایران من :

باغ‌های ایرانی، میراث جهانی (بخش دوم)

از دیرباز باغ‌های ایرانی همواره یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های معماری اصیل و سنتی ایرانی محسوب می‌شدند. همین امر موجب شد که این بنای تاریخی با نام “باغ ایرانی” و مجموع ۹ باغ‌ تاریخی ایران در لیست آثار جهانی یونسکو ثبت شوند. از میان باغ‌های ایرانی که در لیست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند، تعدادی را برایتان معرفی کردیم. در ادامه این پست می‌خواهیم به پنج باغ دیگر که در این لیست به ثبت رسیده‌اند، بپردازیم.

 

باغ شازده در ماهان کرمان

این باغ که از نمونه‌های بی‌نظیر در بین باغ‌های ایرانی‌ست، همچون نگین زمردی در دل کویر می‌درخشد. ساخت این باغ با مرگ عبدالحمید میرزا ناصرالدوله در سال ۱۳۰۹ ناتمام ماند. این باغ که در ارتفاعات جوپار واقع شده، مساحتی برابر با ۵.۵ هکتار داشته و سیستم آبیاری آن از قسمت‌های مرتفع‌تر و با استفاده از شیب زیاد این باغ به داخل آن روان می‌شود. همین امر آن‌ را به یکی از سرسبزترین باغ‌های کرمان بدل کرده است.

باغ شازده که نمونه بی‌نظیری از باغ‌های تخت ایران به‌شمار می‌رود، متشکل از یک کوشک اصلی به عنوان اقامتگاه دائمی یا همان شاه‌نشین و یک سردر ورودی است. سردر ورودی این باغ از شهرت بسیار زیادی برخوردار است و در دو طبقه ساخته شده‌، چندین اتاق برای اقامت و پذیرایی از مهمانان دارد. در مقابل ساختمان اصلی نیز استخری بزرگ و جوی آبی قرار دارد که در میان دیوار‌های این باغ محصور شده‌اند. زیبایی و شکوه باغ شازده برآمده از معماری فوق‌العاده شهر کرمان است.

باغ دولت‌آباد یزد

باغ دولت‌آباد یزد توسط کریم‌خان زند و محمد تقی‌خان زند در اواخر دوره افشاریه و سال ۱۱۶۰ هجری قمری بنا شد. علاوه بر بنای این باغ، بادگیر این مجموعه نیز به عنوان بلندترین بادگیر جهان در آثار جهانی یونسکو ثبت شده است. مساحت باغ دولت‌آباد تقریبا ۷۰ هزار متر مربع شامل باغ‌ها و ساختمان‌های فراوان است، اما ساختار کلی آن از دو قسمت اندرونی و بیرونی تشکیل شده. بدین معنا که از قسمت بیرونی برای انجام تشریفات اداری و حکومتی و از اندرونی آن به‌منظور سکونت اهالی استفاده می‌شده است.

ساختمان هشتی، بهشت آیین، برج دیدبانی و اصطبل‌های تابستانه و زمستانه از بنا‌های مهم قسمت اندرونی این باغ به‌شمار می‌روند. بخش بیرونی آن شامل سردر اصلی و جنوبی، جلوخان، تالار آیینه، عمارت تهرانی و دوبازارچه است. ساختمان هشتی و بادگیر ۳۳ متری این مجموعه یکی از مهم‌ترین بناهای این باغ هستند که در آن آب و باد با یکدیگر به زیبایی تلفیق می‌شود. این بادگیر هوای خنک را به درون ساختمان هشتی می‌برد و از سوی دیگر جوی‌های آب، به درون هشتی روان می‌شوند و از حوض‌های درون این بنا عبور می‌کنند.

 

باغ اکبریه در بیرجند

باغ اکبریه بیرجند در اواخر دوران زندیه توسط حشمت‌الدوله پدر ابراهیم شوکت‌الملک ساخته شد. این باغ از دو ساختمان اصلی تشکیل شده است، از این بنا عموما به عنوان ساختمانی تشریفاتی به‌منظور پذیرایی، سکونت و انجام امور دیوانی استفاده می‌شده. این بنا در حال حاضر جزو دارایی‌های آستان قدس رضوی به‌شمار می‌رود و به عنوان موزه باستان‌شناسی و مردم‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. عمارت اصلی با ایجاد ارتباط میان باغ اصلی، باغ جنوبی و اصطبل جزو مهم‌ترین قسمت‌های این باغ تاریخی است. این بنای دو طبقه با دالان‌ها و راهرو‌های طولانی خود و ساختمان تماما آجری، زیبایی خیره‌کننده‌ای دارد.

 

باغ پهلوان پور در مهریز یزد

این باغ که در اواخر دوره قاجار بنا شد، یکی دیگر از زیبایی‌های تاریخی شهر یزد تلقی می‌شود. برای آبیاری درختان این باغ پنج و نیم هکتاری، از آب قنات حسن آباد که یکی از قدیمی‌ترین قنات‌های ایرانی‌ست استفاده می‌شود. اهمیت این باغ را می‌توان در روند تغییر معماری سنتی ایران به سوی معماری مدرن در طول سال‌ها دانست.

از بخش‌های مهم این باغ می‌توان به ورودی آن، ساختمان یا کوشک اصلی که با نام شربتخانه نیز شناخته می‌شود و ساختمان‌های زمستانخانه، سرایداری، حمام، مطبخ و البته کارگاه ریسندگی و قالی‌بافی اشاره کرد. درون کوشک اصلی حوضچه‌ها و جویبار‌هایی وجود دارد که از آب قنات حسن‌آباد منشا می‌گیرد و به باغ منتهی می‌شوند.

 

چهلستون در اصفهان

در مورد چهلستون اصفهان روایات بسیاری وجود دارد. این باغ از آثار برجسته دوره صفویه‌ست و به‌دستور شاه عباس در سال ۱۰۵۷ هجری قمری احداث شد. این باغ زیبا یکی از بی‌نظیرترین و ناب‌ترین نمونه‌های معماری ایرانی است و بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد که از قسمت‌های گوناگونی ساخته شده. کوشک اصلی این باغ که شامل ستون‌های عظیم هستند، ساختمان اصلی این باغ را شکل می‌دهند. ستون‌های این ساختمان همان‌طور که از نامش پیداست یکی از زیبایی‌های این بنای تاریخی به‌شمار می‌روند. تالار‌های هجده ستون، تالار آیینه، شیر‌های سنگی، تزئینات مقرنس‌کاری، طلاکاری‌ها و نقاشی‌های این بنا همگی از نمونه‌های زیبای معماری و هنر ایرانی هستند.

 

در چند خط بخوانید

ایران با قدمت طولانی و زیبایی‌های خیره‌کننده‌اش، همواره برای جهانیان کشوری زیبا و پر از شگفتی به‌شمار می‌رفته. باغ‌های ایرانی با معماری خاص خود و شگفتی‌های بی‌حدشان نمونه بارز هنر ناب هستند. باغ‌هایی که نماد شکوه و دانش ایرانیان از دیرباز تا کنون بوده و هستند. چنین معماری‌های شگفت‌آوری یکی از افتخارات تمام ایرانی‌ها محسوب می‌شود و تاریخ و تمدن ایران‌مان را به جهانیان یادآوری می‌کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها