مجله ایران من :

اثرات زیست محیطی تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی جهانی به‌دلیل انباشت گازهای گلخانه‌ای در لایه‌های پایینی اتفاق می‌افتد، این گازها در تمام کره زمین در حال افزایش است و علت اصلی آن را می‌توان در فعالیت‌های انسانی چون، سوزاندن سوخت‌های فسیلی و تخریب جنگل‌ها جستجو کرد. پیامدهای گوناگون تغییرات آب و هوایی به سرعت در حال افزایش است. این‌پیامد‌ها جنبه‌های گوناگونی دارند که از مشکلات اقتصادی تا تغییرات زیست‌محیطی را در بر می‌گیرد. بیشترین تاثیرات منفی این تغییرات را می‌توان بر روی محیط ‌زیست در سراسر کره زمین مشاهده کرد. در این پست قصد داریم تا به برخی از مشکلات زیست محیطی که از تغییرات اقلیمی جهانی منشا می‌گیرند اشاره کنیم.

عواقب جهانی تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی عموما به صورت زنجیره‌ای کاملا بهم پیوسته اتفاق می‌افتد. این زنجیره از فعالیت‌هایی چون مصرف سوخت‌های فسیلی آغاز شده و پیامدهای متعددی را به وجود می‌آورد. نکته قابل تاملی که بیشتر توجه‌ها را به خود معطوف کرده، میزان تولید گازهای گلخانه‌ای، کنترل و در نهایت پدیده‌های ناشی از ان است. از مجموعه پدیده‌های ناشی از این اتفاقات می‌توان به گرم شدن زمین، بالا آمدن سطح آب اقیانوس‌ها، طوفان‌های پی‌درپی، سیل و خشکسالی‌های پی‌‌درپی اشاره کرد. این درحالیست که فاجعه‌های انسانی اصلی در واقع پس از این مراحل به وقوع خواهند پیوست. چراکه چنین رخداد‌های طبیعی درواقع، باعث آوارگی و بی‌خانمانی، مهاجرت‌های کلان، مشکلات هویتی ناشی از مهاجرت، بیکاری،  فقر و حتی ناامنی می‌شوند. علاوه بر مشکلات زیست‌محیطی، تغییرات اقلیمی می‌توانند زندگی میلیون‌ها نفر را نیز تحت تاثیر بگذارند.

تاثیرات تغییرات اقلیمی بر محیط زیست

تغییرات اقلیمی از پدیده‌هایی است که آینده جهان را با تهدید مواجه می‌کند. محیط زیست از مجموعه‌ای از عوامل طبیعی کره‌ی زمین، هم چون هوا، آب، اتمسفر، صخره، گیاهان و نظایر آن تشکیل شده است. گیاهان و درختان می‌توانند نسبت به تغییرات اقلیمی و محیطی خود واکنش نشان دهند و تمامی این تغییرات را در خود ثبت کنند. بر هم خوردن تعادل سیستم اقلیمی که عموما ناشی از افزایش گازهای گلخانه هستند، تاثیرات مخرب فراوانی بر سیستم‌های هیدرولوژیکی همچون تبخیر و تعرق دارد. نمونه‌هایی از اتفاقات ناشی از تغییرات اقلیمی شامل موارد زیر می‌شوند.

  • زمین گوی برفی
  • فاجعه اکسیژن
  • دوره حداکثر گرما در پالئوسن_ ایوسن
  • حداکثر گرما در دوره کرتاسه
  • یخبندان کربنی دوره پرمین
  • دوره‌های یخبندان
  • اقلیم یخبندان اخیر
  • دوره گرما در قرون وسطا
  • رکورد دمای ۱۰۰۰ سال پیش
  • گرم شدن زمین
  • سال بی‌تابستان

بالا آمدن سطح اقیانوسها

یکی از عواقب تغییرات اقلیمی، گرم شدن زمین است. با گرم شدن آب و هوا در مقیاس زمانی متوسط، توده‌های یخی و یخچال‌های قطبی شروع به پسرفت می‌کنند و به مرور زمان آب شده و سطح اقیانوس‌ها بالا می‌آید. این سلسله اتفاقات به عنوان یکی از حساس‌ترین شاخص‌های تغییر اقلیمی شناخته می‌شوند؛ چراکه فروپاشی توده‌های یخی، به نوسان پذیری طبیعی و عمدتاً نیروهای تشدیدکننده خارجی کمک می‌کند. در طول قرن گذشته، به علت گرمای هوای ناشی از گرم‌شدن زمین، توده‌های یخی نتوانسته‌اند به حدکافی لایه‌های یخی جدیدی را مجدداً تولید کنند تا جبرانی برای یخ‌های از دست رفته باشد.

تغییر چرخه هیدرولوژیکی

تغییر در چرخه هیدرولوژیکی یا همان چرخه آب، یکی از پیامدهای گرم شدن زمین است، که اثرات قابل توجهی بر منابع آب و خاک داشته و جریان رواناب، رسوب و فرسایش خاک در سطح حوضه را تغییر می‌‍‌دهد. شرایط اقلیمی گرم‌تر باعث تشدید چرخه آب، تغییر بارش، مقدار و زمان ظهور رواناب می‌شود. از پیامد‌های این اتفاق، افزایش بخارآب موجود در آتمسفر، تغییر الگو و شدت بارش باران و برف، ذوب گسترده یخچال‌های قطبی و تغییر در رطوبت خاک و رواناب است. تغییر اقلیم در چند دهه اخیر باعث تغییرات مشکل‌‌آفرینی در چرخه آب در سراسر دنیا شده است؛ به‌گونه‌ای که بارندگی و جریان‌های سطحی در عرض‌های جغرافیایی بالایی و میانی بیشتر و در عرض‌های چغرافیایی  پایینی کمتر شده. با این شرایط احتمال به وقوع پیوستن بلایای طبیعی چون سیلاب و خشکسالی هم افزایش پیدا می‌کند.

تغییرات اقلیمی در ایران

یکی از چالش‌های مهم در عصر حاضر، علل‌الخصوص برای کشور‌های بیابانی و نیمه بیابانی، رقابت برای دسترسی به منابع آب است. تغییر اقلیم می‌تواند تأثیرات منفی گسترده‌ای بر منابع آب و اکولوژی آب‌های شیرین بگذارد. تغییرات اقلیمی جهانی که در اثر افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای چون، دی اکسیدکربن به وجود می‌آید؛ باعث تغییر در سطح بارش باران، سرعت باد و حتی تابش‌ خورشید می‌شود. جدی‌ترین آثار تغییرات اقلیمی در ایران، طی چند دهه آتی را می‌توان کاهش چشمگیر نزولات جوی، کاهش منابع آب، کاهش سطح وضعیت بهداشت و البته کاهش تنوع زیستی دانست.

در چند خط بخوانید

تغییرات اقلیمی یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی است که بخش‌های مختلف زندگی انسان را تحت تاثیر قرار داده است. بدون شک زمین در حال گرم شدن است و این به‌دلیل افزایش غلظت گاز‌های گلخانه‌ای در جو زمین است، که به‌خاطر اقداماتی چون جنگل‌زدایی و سوزاندن سوخت‌های فسیلی اتفاق می‌افتد. از جمله مخرب‌ترین آثار این تغییرات اقلیمی می‌توان به بارش‌های ناگهانی و خشکسالی اشاره کرد. اگر تغییرات اقلیمی ادامه پیدا کند، گرمایش جهانی سریع‌تر از انتظار و در عرض چند دهه آینده اتفاق خواهد افتاد. تغییرات اقلیمی آسیب‌هایی را در حوزه‌های مختلف چه در سطح جهانی و چه در سطح ملی به همراه خواهد داشت بنابراین پیشپگیری از آن‌ها وظیفه انسانی و ملی همه ماست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها