مجله ایران من :

اثرات اقتصادی و اجتماعی منابع طبیعی جنگل در ایران

بی‌شک منبعی طبیعی چون جنگل‌ها و شرایط امروزی آن‌ها در سیر تحولات اقتصادی و اجتماعی تمامی کشور‌های جهان نقش اساسی و سازنده دارد. ارزش بالای منابع طبیعی و تاثیرات آن در توسعه پایدار اکولوژیکی کشور را می‌توان به دوبخش مستقیم و غیرمستقیم تقسیم‌بندی کرد. از جمله اثرات مستقیم آن، می‌توان به تولید چوب و علوفه و ذخیره‌سازی آب و از اثرات غیرمستقیم جنگل‌ها نیز می‌توان به آثار اقتصادی، اجتماعی و همچنین زیست محیطی این منابع ارزشمند اشاره کرد.  دراین مقاله قصد داریم تا شما را با برخی از این مزایا و اثرات مهم آشنا کنیم.

اهمیت چوب حاصله از جنگل‌ها

از زمان پیداش بشر تا کنون چوب یکی از مهم‌ترین مواد و ابزار چند منظوره برای انسان‌ها بوده است. به یقین استفاده از چوب با گذر زمان نه‌تنها کمتر نشده، بلکه همواتره به شکل فزاینده‌ای رشد پیدا کرده است. بر اساس آمار رسمی به‌دست آمده، نیاز چوب درجهان هر ساله رشدی ۱۰ تا ۱۵ درصدی دارد. اهمیت چوب به دست امده از دل جنگل‌ها زمانی مشخص می‌شود که متوجه می‌شویم هزاران فرآورده چوبی و سلولزی، صنعتی، شیمیایی و ساختمانی مورد نیاز جوامع از دل جنگل‌ها به دست می‌آید. چوب جنگل‌ها در تولید کاغذ و مقوای فشرده، الیاف مصنوعی و ابریشم، عایق سازی و تولید رنگ،  مصارف خانگی و روغن‌کشی، ساخت راه‌آهن و حتی تولید فیلم عکاسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. نکته جالب توجه اینجاست که کاربرد‌های چوب حاصله از جنگل‌ها بسیار گسترده‌تر از مواردی است که به آن اشاره کردیم. رشد مداوم میزان مصرف چوب در صنایعی چون کشتی‌سازی، مبلمان، خودروسازی، صنایع‌دستی و تزیینی نشان‌دهنده اهمیت این محصول در بخش‌های صنعتی است. در پی چنین مصارفی، جنگل‌ها از مهم‌ترین منابع شکل‌دهنده اشتغال‌ هستند و قابلیت اشتغال‌زایی بالایی به عنوان یک صنعت دارند.

ذخیره آب

از آنجا که خاک جنگل‌ها سراسر مملو از ریشه‌های گیاهان و درختان است، این منابع توان خوبی برای ذخیره آب از خود نشان می‌دهند. میکرو ارگانیسم‌های فعال موجود در جنگل‌ها، باعث نفوذ آب باران و برف در خاک شده و آن را به صورت گسترده ذخیره می‌کنند. هر هکتار جنگل می‌تواند نزدیک به ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر مکعب آب را به خود جذب و ذخیره کند. نکته جالب توجه دیگر زمان جذب آب است. بد نیست بدانید که زمان نفوذ یک لیتر آب در مناطق غیرجنگلی حدود چهار ساعت است، اما همین میزان آب در جنگلِ محدود به هفت دقیقه و در اراضی زارعتی به ۴۶ دقیقه کاهش می‌یابد. بنابراین توان نفوذپذیری بارندگی در خاک‌های جنگلی تقریبا چهل برابر بیشتر از اراضی دیگر است. این خاصیت نه‌تنها باعث افزایش میزان ذخایر آبی می‌شود، بلکه سرعت چرخه آب را نیز افزایش می‌دهد.

تعدیل آب و هوا

یکی دیگر از مزایای بی‌شمار جنگل‌ها تاثیر این ذخایر بر آب و هوا و شرایط اقلیمی هر منطقه است. در کشور ما که جزو مناطق نیمه بیابانی و بیابانی کره زمین به‌شمار می‌رود، پوشش جنگلی اهمیت فراوانی پیدا می‌کند، چراکه این منابع طبیعی می‌توانند باعث کاهش ماکسیمم دما و افزایش مینیمم آن شوند. همانطور که از مقایسه مناطق شمالی کشورمان با مناطق مرکزی عاری از جنگل متوجه می‌شویم، پوشش گیاهی مناطق شمالی باعث اعتدال در وضعیت آب و هوای این مناطق شده است.

حفظ و تولید خاک

شاید باورش سخت باشد، اما برای حاصل‌خیز کردن تنها یک سانتی متر خاک به صد‌ها سال زمان نیاز است. با وجود پوشش گیاهی گسترده‌ای چون جنگل‌ها نه‌تنها خاک دچار فرسایش آبی و بادی نمی‌شود، بلکه با گذر زمان کیفیت آن نیز در چنین مناطقی افزایش پیدا می‌کنند. نتایج یک تحقیق ۱۰ ساله حاکی از آن است که در مقایسه با مناطق جنگلی، خاک مناطق عاری از جنگل سرعت و میزان فرسایش بالاتری دارند. این میزان می‌تواند تا بیش از ۱۰۰ برابر نیز باشد.

در چند خط بخوانیم

جنگل‌ها از منابع طبیعی پراهمیت برای توسعه اقتصادی بسیاری از کشورهای جهان محسوب می‌شوند. این منابع به صورت مستقیم و غیرمستقیم در توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع ایفای نقش می‌کنند. پژوهش‌های انجام شده در این زمینه نشان‌دهنده قابلیت اقتصادی جنگل‌ها برای رسیدن به توسعه پایدار اقتصادی است. در این راستا، حفظ و نگه‌داری از این منابع ارزشمند برای آیندگان اهمیت فراوانی پیدا می‌کند و نیازمند توجه ویژه است، چرا که نابودی جنگل‌ها نه تنها آسیب‌های زیست‌محیطی فراوانی به پیکره طبیعی ایران وارد می‌کند، بلکه می‌تواند تاثیرات منفی کلانی بر بدنه اقتصادی نیز وارد سازد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها