مجله ایران من :

بررسی حقوق زیست محیطی ذخایر منابع طبیعی جنگل‌ها و مراتع

محیط زیست مجموعه‌ای به هم پیوسته از عوامل و شرایط است که حیات و دوام تمامی موجودات زنده را به خود آن وابسته می‌کند. با پیشرفت تکنولوژی و ماشینی شدن، محیط زیست نیز به خطر افتاده است. تخریب‌های گسترده منابع طبیعی و آلودگی آن‌ها، همه و همه حاکی از فعالیت‌هایی بر خلاف اصول محیط زیستی است. به ‌این منظور برای جلوگیری از چنین تخریب‌هایی، مبحث حقوق محیط زیست در سال  ۱۹۷۲ میلادی در اولین کنفرانس جهانی حول محور محیط زیست وارد مباحث جهانی شد و در میان معاهدات و قوانین الزامی بین‌المللی قرار گرفت. در ایران نیز پس از انقلاب اسلامی، حفاظت از محیط زیست رشد چشمگیری داشته و همواره مورد توجه قرار گرفته است. در ادامه قصد داریم تا شما را با حقوق محیط زیست و شرایط آن در ایران آشنا کنیم.

حقوق محیط زیست چیست

حقوق محیط زیست شامل تمام موارد و قوانینی است که رابطه میان انسان و عوامل محیط زیستی را کنترل می‌کند. این مجموعه از قوانین و قوائد باعث می‌شود تا رفتارهای انسانی که به تخریب و از بین رفتن جنگل‌ها و مراتع و طبیعت می‌انجامد کنترل شده و با آن‌ها برخورد شود.  اولین حمایت قانونی از منابع طبیعی ایران، در سال ۱۳۳۸ به تصویب رسید. در این آیین‌نامه اجرایی جنگل‌ها و مراتع، لایحه‌هایی برای مقابله با برخی از جرایم و تخلفات مربوط به منابع طبیعی اشاره شده است. این آیین‌نامه در دهه ۷۰ به‌صورت قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی کشور به تصویب شد.


قوانین و مقررات مهم

اولین و مهم‌ترین اصل حقوق محیط زیست را می‌توان اصل حفاظت و حمایت از محیط زیست دانست. اصل توسعه پایدار محیط زیستی، اصل نگه‌داری طبیعت برای نسل آینده، اصل پیشگیری از تخریب محیط زیست از دیگر اصول کلی این مجموعه از قوانین و مقررات هستند. قانون مدیریت پسماند‌ها که خود شامل چند دسته، پسماند‌های شهری و خانگی، بیمارستانی یا پزشکی، صنعتی، کشاورزی و پسماند‌های ویژه و خطرناک است، از جمله اصولی است که در حقوق محیط زیست به آن‌ها پرداخته شده است. در ادامه به برخی دیگر از این قوانین اشاره می‌کنیم.

  • حقوق ملی محیط زیست
  • اختصاص اصل پنجاهم قانون اساسی ایران به حقوق محیط زیست
  • حفظ محیط زیست در سند چشم‌انداز و سیاست‌های کلی
  • سیاست‌های زیست ‌محیطی در قوانین برنامه‌ای
  • قوانین دائمی زیست محیطی، قوانین حفاظت و بهسازی محیط زیست
  • قانون جلوگیری از از آلودگی هوا
  • آئین‌نامه جلوگیری از آلودگی آب

هدف کلی حقوق محیط زیست

حقوق محیط زیست به صورت کلی به‌منظور جلوگیری از تخریب طبیعت توسط عوامل انسانی به وجود آمده است. اما هدف اصلی آن، حذف و محدود کردن تأثیر فعالیت‌های انسانی بر روی عناصر یا محیط‌های طبیعی است, یکی دیگر از اهداف حقوق محیط زیست، پیش‌بینی تخریب‌های وارده به محیط‌های طبیعی است که انسان‌وارد آن می‌شود. در این راستا سازمان‌ها و نهاد‌های گوناگونی در ایران شکل گرفته تا بر اساس این لوایح و مقررات تخلفات را شناسایی و با آن‌ها برخورد کنند.

مسئولیت نهاد‌های مجری حقوق محیط زیست

سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان امور جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری و سازمان‌های محیط زیستی مردم نهاد، از جمله این سازمان‌هایی هستند که برای حفظ محیط زیست در تلاش هستند. اولین مسئولیت این سازمان‌ها انجام اموری چون محافظت از جنگل‌ها, مراتع کشور است. اما وظایف آن‌ها به اینجا ختم نشده و علاوه بر آن وظیفه برخورد با متخلفان در این حوزه‌ها را نیز عهده‌دار هستند. حفاظت از جنگل‌ها و مراتع کشور و مشخص کردن نحوه برخورد با تخلفات و جرایم در نظر گرفته شده برای متخلفان، احیا، توسعه و بهینه‌سازی بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع کشور از جمله دیگر وظایف این سازمان‌ها است.

در چند خط بخوانیم

دنیای ما با تمام پیشرفت چشمگیر خود در حوزه‌های متعدد با مشکل بزرگی رو به رو است. این پیشرفت‌ها همواره هزینه‌های سنگینی به جا می‌گذارند که هزینه آن را طبیعت می‌پردازد. حفظ و نگه‌داری از این منابع برای تداوم توسعه, رفاه و ترقی بشر, اهمیت فراوانی داشته و اجازه می‌دهد تا زمین را برای آیندگان نیز حفظ کنیم. با نجات طبیعت و جلوگیری از تخریب آن می‌توان تعادلی منطقی میان عناصر سازنده محیط زیست از جمله انسان و طبیعت به وجود آورد. در این راستا تنها راه حل موجود، ایجاد توسعه‌ای پایدار و جاوگیری از تخریب گسترده منابع طبیعی است. حقوق محیط زیست می‌تواند زبان گویای طبیعت باشد و در ابعادی گسترده، از جنگل‌ها و مراتع گرفته تا پارک‌های ملی و مناطق حفاظت شده، حیات وحش و حیوانات و همچنین آبزیان مراقبت کرده و از نابودی آن‌ها جلوگیری کند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها