مجله ایران من :

شناسایی و معرفی گیاهان موجود در کشور ایران

پرورش گل و گیاه، در ایران سابقه‌ای چند هزار ساله دارد. امروزه این تجارت از پرسودترین تجارت‌های جهانی تلقی می‌شود. گردش مالی صادرات گل و گیاه در دنیا بالغ بر سالانه ۱۰۰ و گیاهان دارویی در حدود ۲۰۰ میلیارد دلار است. با این حال، کشورمان با تنوع گیاهی ۳ برابر قاره اروپا و برخورداری از ۱۱ اقلیم از ۱۳ اقلیم موجود در جهان هم اکنون تنها ۶۰۰ میلیون دلار از تجارت جهانی گل و گیاهان دارویی را به خود اختصاص داده است.

از آن‌جایی که ایران شرایط اقلیمی و خاک حاصلخیز خوبی دارد، انواع و اقسام گل‌ها و گیاهان و پوشش گیاهی در ایران کشت و برداشت می‌شوند. از گیاهان بومی و انحصاری که تنها در ایران وجود دارند تا گیاهان دارویی ایران که بیش از ۸۰ درصد انواع گیاهان دارویی دنیا را شامل می‌شود و حتی گیاهان بیابانی و زینتی که استفاده‌های خاص خود را دارند همه و همه حاکی از تنوع زیستی فراوان ایران است. در این مقاله قصد داریم تا شما را با انواع پوشش گیاهی موجود در ایران و شرایط این صنعت آشنا کنیم.

گیاهان بومی

از میان تمام انواع گیاهی که در ایران وجود دارد، حدود ۱۸ درصد آن‌ها، گونه‌های گیاهی انحصاری ایران هستند که در هیچ کجای دیگر کره زمین یافت نمی‌شوند. در ایران حدود هزار و ۷۲۸ گونه گیاه دارویی انحصاری و بومی وجود دارد. این امر نشان دهنده ذخایر طبیعی ثروتمند ایران و پتانسیل بالای ایران برای استفاده از این ثروت ملی و صادرات آن به بازار جهانی است. در این میان، ۴۰۰ گونه نادر در این لیست قرار می‌گیرد که ایران را به یکی از غنی‌ترین منابع ژنتیکی گیاهی دنیا بدل کرده است. به‌طوریکه، این تنوع گیاهی در منطقه خاورمیانه بی‌نظیر است.

گیاهان بیابانی

از آنجایی‌که ایران بر روی کمربند خشک و بیابانی کره زمین واقع شده، سطح گسترده‌ای از آن را بیابان‌ها تشکیل می‌دهند. شاید بسیاری از ما بر این باور باشیم که در کویر و بیابان امکان رشد گیاه وجود، ندارد اما نکته جالب توجه اینجاست که بیابان‌های ایران پوشش گیاهای مخصوص به خود را دارند. اما اهمیت این گیاهان بیابانی در چیست؟ در مناطق بیابانی که امکان وقوع طوفان‌های شن و به وجود آمدن ابر‌های ریزگردی وجود دارد، چنین پوشش‌های گیاهی مانع فرسایش بیشتر خاک شده و از از جابه‌جا آن جلوگیری می‌کنند. اشنان یا نمک‌سود بیابان درختچه‌ای با مقاومت بسیار بالاست که ارتفاعی تا دو متر و قطری تا یک متر دارد و ریشه عمودی آن باعث رشدش در بیابان می‌شود. از این گیاه به‌عنوان علوفه حیوانات و از خاکستر آن در صنایع صابون‌سازی، شیشه‌سازی، کاغذ‌سازی، رنگرزی، کاشی و سرامیک، پالایش نفت و حتی عکاسی نیز استفاده می‌شود. گیاهان دیگری چون گیاه ارمک، گیاه کلبیت، نسی، قره‌داغ، گیاه ریش بز، گل جالیز، گل شوره‌زار از دیگر انواع گیاهان بیابانی سودمند هستند.

گیاهان دارویی

با رویکرد جهانی سلامت محور و رفتن به سمت و سوی استفاده از داروهای طبیعی، گیاهی و ارگانیک، هر روزه درخواست‌ها برای گیاهان دارویی بیشتر و بیشتر می‌شود. خاک حاصل‌خیز ایران باعث شده تا کشورمان پتانسیل خوبی برای کشت انواع گوناگون گیاهان دارویی را دارا باشد. در دهه گذشته حدود ۶۶ هزار هکتار از اراضی کشاورزی کشور به کشت مجموع ۸ هزار گونه گیاهان دارویی پرداختند. از این میان ۴۵۰ گونه آن‌ها به صورت مداوم در عطاری‌ها خرید و فروش می‌شوند. گل گاو زبان ایرانی، سنبل الطیب، خاکشیر، بنفشه، کاسنی، شاه تره، تخم شربتی، آویشن، پنیرک، گل ختمی، دارچین، زنجبیل، چهارگل از جمله پرطرفدارترین گونه‌های گیاهان دارویی در ایران هستند با این حال، گیاهانی بسیار دیگری وجود دارند که همچنان ناشناخته باقی مانده اما خواص دارویی فراوانی دارند. از جمله این گیاهان می‌توان به می های، غازیاغی، کنگر، شنگ، موچه، علفچشمه، شاهتره، والک، ریواس و ترشک، جوقاسم، مریم‌گلی ارغوانی، چای کوهی و شبدر اشاره کرد که در مرکز ایران کشت و مصرف می‌شوند. با شناخت توانمندی‌های تولید در این عرصه، کشت وسیع و بهره‌برداری گسترده سطح زیر کشت گیاهان دارویی و تامین نیاز‌های بازار داخلی و خارجی ممکن می‌شود.

گل و گیاهان زینتی

نوع دیگر گل و گیاهی که در ایران وجود دارد و به‌ صنعتی پردرآمد و سودآور بدل شده است، صنعت گل و گیاهان زینتی است. از آنجایی‌که ایران شرایط اقلیمی و خاک مناسب برای پرورش گیاهان بومی و وحشی و همچنین منابع ژنتیکی ارزشمندی را داراست، توانسته تا در این عرصه نیز به موفقیت‌های بزرگی دست یابد. گل و گیاهان پیازی چون لاله، لاله واژگون، انواع آلیوم‌ها و سیکلمن از انواع گل‌های زینتی بومی کشورمان هستند. خاستگاه گل‌های میخک، گلایول و زنبق نیز ایران است، با این حال، این گونه‌ها در حال حاضر در جهان به شکل اصلاح شده و تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرند. از میان تمامی گونه‌های زینتی کشور چون، لایل، رز، مریم، میخک و داوودی، پوتوس، فیکوس، بنجامین، گل سینرر، آگلونما و گیاهان گلدانی داوودی، کالانکوئه، آنتوریوم و ژربرا از اهمیت تولیدی بالایی برخوردارند. در دهه گذشته بیش از ۱۰ هزار تولید کننده گل و گیاهان زینتی در ۳۵۰۰ هکتار گلخانه فضای باز و ۲۲۰۰ هکتار گلخانه تحت کنترل فعالیت داشته‌اند.

 

درچند خط بخوانیم

ایران با منبع ژنتیکی ثروتمند، اقلیم متنوع و خاک حاصلخیز خود می‌تواند سهم بزرگی از صادرات گیاهان دارویی، گل و گیاهان زینتی و گیاهان بومی و انحصاری خود را داشته باشد. استفاده از پوشش گیاهی به اینجا ختم نشده و می‌توان از گیاهان بیابانی در صنایع مختلف سود برد و صادرات گیاهان زینتی و استفاده از گیاهان دارویی متنوع در صنعت داروسازی را نیز به این لیست افزود. با به‌کارگیری استراتژی مناسب، کاشت و برداشت اصولی و البته سرمایه‌گذاری بر این صنایع می‌توان از این ذخایر و ثروت‌های ملی استفاده و با آن‌ها سودآوری کرد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها