مجله ایران من :

پژوهشی در تاریخ: دست‌یابی به هویت ملی

زمانیکه از «ما» سخن می‌گویم، منظورمان تنها زندگی در مرز‌های یک کشور نیست، بلکه هویتی است که ما را به یک «ایرانی» بدل می‎کند. انسجام اجتماعی و وفاق ملی از ما یک «ایرانی» می‌سازد. هویت ملی در جامعه ایرانی بدین معناست که ایران برای خود معنایی قائل است و در چهارچوب آن معنا عمل می‌کند. در دنیای امروز که افزایش ارتباطات و مراودات جهانی جزء لاینفک آن است، اهمیت هویت ملی به نوبه خود دوچندان می‌شود. همانطور‌که در تاریخ نمونه‌های فراوانی وجود داشته‌، چنین مراوداتی گاه می‌توانند به قیمت تزلزل و از بین رفتن هویت یک کشور تمام شوند. از این رو، داشتن یک هویت ملی منسجم و پاسداری از این هویت اولین و مهم‌ترین وظیفه هر ایرانی است.

هویت ملی، شاخصه‌های دست‌یابی به آن

هویت ملی به معنای چه بودن، چه کسی بودن و دستیابی به ماهیت چیزی است. در ابعاد بزرگ‌تر، هویت ملی به معنای تمامی خصوصیات و مشخصاتی است که یک گروه و تمام اعضایش را به هم متصل می‌کند. در حقیقت هویت ملی باز تولید مداوم تمامی ارزش‌ها، سنت‎‌ها، خاطره‌هاست.  یکی از مهم‌ترین عوامل پایداری نظام‌های سیاسی و اجتماعی است. هویت ملی، هویتی است که تمام افراد جامعه را در غالب یک ملت متحد با مولفه‌های مشترکی چون زبان، دین و تاریخ و فرهنگ درون سرزمینی مشخص نگاه می‌دارد.

برای دست‌یابی به هویت ملی، عواملی چند از اهمیت به‌سزایی برخوردار هستند. زبان مشترک، دین، تاریخ، فرهنگ و سنت  و خاک مشترک از جمله این عوامل هستند. در ادامه می‌خواهیم این عوامل را در رابطه با شکل‌گیری هویت ملی و ایرانی‌مان بررسی کنیم.

  • زبان مشترک

یکی از اولین و مهم‌ترین شاخصه‌های دست‌یابی به هویت ملی، داشتن زبانی مشترک است، چراکه زبان را مبدا و سرآغاز هویت می‌دانند. زبان هر ملت می‌تواند احساسات، نماد‌ها و سنت‌های هر اقلیم و کشوری را به خوبی بیان کند. در حقیقت، زبان و هویت دو روی یک سکه و جدایی‌ناپذیر هستند. بنابراین حفظ و زنده‌نگاه داشتن زبان شیرین کشورمان، در حقیقت شعله هویت ملی و ایرانی را در جان و دل یک‌ یک ایرانی‌ها زنده نگاه می‌دارد. پویایی و حیات زبان فارسی در نظر منجی ادبی خود، حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز اینگونه توصیف شده:

چون شکر شیرین و چون گوهر زبان پارسی ست

فارسی، فرهنگ و آیین و نشان پارسی ست

  • هویت اسلامی

دین مشترک پس از زبان مشترک عامل مهم دیگری در به وجود آمدن هویت ملی قوی و ماندگار است. دین به نوبه خود همیشه در کشورمان، یکی از قوی‌ترین عوامل هویت‌بخشی ملی بوده و نقش پر رنگی در هویت ایرانی اسلامی داشته است. با بررسی ورود اسلام به ایران و قبول آن توسط ایرانیان می‌توان به اهمیت اسلام در ایجاد هویتی ملی و انسجام ملیتی به وجود آمده پس از ورود اسلام به ایران پی برد. امروزه وجود مساجد در هر کوی و برزن، حال و هوای مردمی در ماه‌ رمضان و روز‌های عاشورا و قبول قوانین دینی با دل و جان، همگی نماد این هویت جمعی و یکپارچه اسلامی در سراسر کشور عزیزمان است.

  • هویت ایرانی

سرزمین و خاک مشترک عامل مهم دیگری در به‌وجود آمدن عرق و هویت ملی است. هویت جمعی، هویتی است که از قرار گرفتن افراد در کنار هم و متعلق بودن به خاک و سرزمینی مشخص به وجود می‌آید. مردم ایران از اعصار گذشته به خاک و سرزمین خود حساسیت خاصی داشته‌اند. در طول تاریخ ایرانیان به کررات با مقاومت و دفاع از خاک کشورشان در برابر بیگانگان و یا وطن‌فروشان سرزمین‌شان را حفظ کرده‌اند. نمونه‌ بارز هویت ملی و عرق به وطن و خاک را می‌توان در لحظه لحظه هشت سال دفاع مقدس، وجود شهدا و جانبازان و گذشتن از جان و مال برای پاسداری از وجب به وجب خاک ارزشمند وطن‌مان دید.

  • هویت تاریخی ایرانی

تاریخ مشترک سرنوشت و سرگذشت انسان‌ها را به هم گره می‌زند. اتفاقات و حوادثی که بر نسل‌های گذشته، تمامی ملتی که در یک سرزمین زندگی می‌کنند را به یکدیگر متصل می‌کند. چراکه در هر برهه زمانی این ملت هستند که تاریخ را می‌سازند و حوادث گوناگون را رقم می‌زنند.  از سویی دیگر، غرور و افتخاری که در نگاه تک تک ایرانی‌ها در رویارویی با گذشته پر افتخار و پر قدرت کشورمان دیده می‌شود، خود عاملی اساسی برای ایجاد همدلی ملی و هویت جمعی است. تاریخ و تمدن کهن ایران، تمدنی است که نسل‌های گذشته ما آن را رقم زده و به یادگار گذاشته‌اند.

  • هویت سیاسی و اقتصادی

ایران در عصر حاضر و در سراسر دنیا به عنوان کشوری مستقل و ملتی مقاوم شناخته می‌شود. عرصه‌های سیاسی و اقتصادی دنیا و رویارویی ایران با جنگ سرد دشمنان و مقابله کردن با تحریم‌های اقتصادی بدخواهان و در عین حال، ساختن هویت سیاسی مستقل از کشور‌های زورگو توانسته تا ایران را به کشوری منحصربه فرد در سراسر دنیا بدل کنند. نام ایران امروزه بیشتر از گذشته ترس بر اندام دشمنان می‌اندازد و هویت ملی ما در دنیا به عنوان کشوری شناخته شده است که سر مقابل هیچ ملت و دولت دیگری خم نمی‌کند. در کلامی دیگر، هویتی سیاسی و اقتصادی ایران با اقتصاد مقاومتی و نگاه داشتن جبهه حق در برابر باطل شناخته شده.

در چند خط بخوانیم

انسان همواره تحت تاثیر تغییر و تحولات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی در جامعه خود قرار می‌گیرد. از این رو هویت ما محدود به خودمان نمی‌شود و هویت‌ ملی نیز بخشی از وجود ماست. برای به وجود آمدن هویت ملی، ابعاد و جنبه‌های قومی، فرهنگی، ملی، مذهبی، زبانی و تاریخی درون تمام ایرانیان وجود دارد. ایرانیان خود را در قالب قوم و ملتی با پیشینه‌، هدف و آینده‌ای مشترک میابند. هویت ملی ما ایرانیان از دیرباز تاکنون، تحت تاثیر تمام اتفاقاتی‌ بوده که در طول قرن‌ها بر مردمان ما افتاده و تمام حس و تجربه‌های مشترکی که میان تک تک ایرانیان وجود دارد. ایران کشوری منحصر‌به فرد با مردمانی پر افتخار، متمدن و مقاوم است.

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سایر مقالات

جدیدترین ویدئوها